Wat is een datamodel?
Een datamodel beschrijft welke gegevens er zijn, hoe ze heten en hoe ze met elkaar samenhangen. Het legt bijvoorbeeld vast dat een order bij één klant hoort, dat een orderregel bij één product hoort en dat elke regel een datum en een bedrag heeft. In rapportagesoftware zoals Power BI is het datamodel de basis onder alle rapporten: elke grafiek, elk filter en elke berekening leunt erop.
Een goed datamodel ziet u niet, maar u merkt het wel: de cijfers kloppen, het rapport is snel en een nieuwe vraag is snel beantwoord. Een slecht datamodel merkt u ook: verschillende rapporten geven een andere omzet, filters doen vreemde dingen en elke aanpassing kost dagen.
Drie niveaus: conceptueel, logisch en fysiek
- Conceptueel: welke begrippen zijn er in uw bedrijf en hoe hangen ze samen? Klant, order, product, project, medewerker. Dit is een gesprek met de business, nog zonder techniek.
- Logisch: welke kenmerken heeft elk begrip, en wat zijn de relaties? Een klant heeft een nummer, naam en regio; een order heeft één klant en meerdere regels.
- Fysiek: hoe het daadwerkelijk wordt opgeslagen, bijvoorbeeld in tabellen in een database of in het semantisch model van Power BI.
Het sterschema: feiten en dimensies
Voor rapportage is het sterschema de meest gebruikte opbouw. In het midden staat een feitentabel met gebeurtenissen en getallen. Daaromheen staan dimensietabellen die beschrijven waarop u filtert en groepeert. Een voorbeeld voor een groothandel:
| Tabel | Soort | Bevat bijvoorbeeld |
|---|---|---|
| Verkoopregels | Feit | Datum, klant, product, aantal, omzet, kostprijs |
| Klant | Dimensie | Klantnummer, naam, regio, segment, accountmanager |
| Product | Dimensie | Artikelnummer, omschrijving, productgroep, leverancier |
| Datum | Dimensie | Dag, week, maand, kwartaal, boekjaar |
Met dit model kunt u omzet en marge bekijken per klant, regio, productgroep en periode, en daarbij vrij combineren. Voegt u later inkoop of voorraad toe, dan komen daar nieuwe feitentabellen bij die dezelfde dimensies delen. Zo blijft het model overzichtelijk en kloppen de cijfers met elkaar.
Het datamodel in Power BI
In Power BI heet het datamodel het semantisch model (vroeger: dataset). Daarin staan de tabellen, de relaties ertussen en de berekeningen in DAX, zoals brutomarge of omzet ten opzichte van vorig jaar. Het grote voordeel: een berekening staat op één plek vast, en elk rapport dat op het model draait, gebruikt dezelfde definitie. Dat is precies hoe u één versie van de waarheid krijgt. Meer over de formuletaal leest u in wat is DAX.
Vijf fouten die we vaak tegenkomen
- Eén grote platte tabel: alles in één export uit het ERP. Werkt in het begin, maar wordt traag en lastig uit te breiden.
- Geen aparte datumtabel: waardoor vergelijkingen met vorig jaar of per boekjaar niet goed werken.
- Relaties in twee richtingen: handig voor één visual, maar ze geven onverwachte uitkomsten zodra het model groeit.
- Berekeningen in het rapport in plaats van in het model: dan rekent elk rapport net anders.
- Geen vastgelegde definities: wat is omzet, wanneer is een order afgerond? Zonder afspraak rekent iedereen anders.
Datamodel en datawarehouse: wat is het verschil?
Een datamodel beschrijft hoe gegevens samenhangen. Een datawarehouse is een centrale database waarin gegevens uit meerdere systemen worden opgeslagen en voorbewerkt. Voor veel MKB-bedrijven volstaat een goed datamodel in Power BI direct op de bronsystemen. Een datawarehouse of een platform zoals Microsoft Fabric wordt interessant als u veel bronnen combineert, grote hoeveelheden data heeft of historie wilt bewaren die het bronsysteem niet bijhoudt.
Zo pakt Data Vista het datamodel aan
Bij elk dashboard begint het bij de data, niet bij de grafieken. We brengen in kaart welke systemen de informatie bevatten, leggen de definities van uw KPI's samen met u vast, bouwen één datamodel en testen de uitkomsten tegen uw bronsystemen voordat we opleveren. Al een dashboard waarvan de cijfers niet kloppen? Dan beginnen we met het controleren van het datamodel. Bekijk hoe we Power BI dashboards bouwen.
Veelgestelde vragen
Wat is een datamodel?
Een datamodel beschrijft welke gegevens er zijn, hoe ze heten en hoe ze met elkaar samenhangen, bijvoorbeeld dat een order bij een klant en een product hoort. In Power BI is het datamodel de basis waarop alle rapporten en berekeningen draaien.
Wat is een sterschema?
Een sterschema is een veelgebruikte opbouw voor rapportage: in het midden een feitentabel met gebeurtenissen en getallen, zoals orderregels met bedragen, en daaromheen dimensietabellen met beschrijvingen, zoals klant, product en datum.
Wat is het verschil tussen een feitentabel en een dimensietabel?
Een feitentabel bevat de gebeurtenissen en getallen waarmee u rekent, zoals verkopen, uren of boekingen. Een dimensietabel beschrijft waarop u filtert en groepeert, zoals klant, product, medewerker of datum.
Waarom is een goed datamodel belangrijk?
Omdat elke berekening erop leunt. Met een goed datamodel wordt omzet overal hetzelfde berekend, blijven rapporten snel en kunt u later eenvoudig nieuwe bronnen of rapporten toevoegen.